Antidepressiva en negatieve gezondheidsuitkomsten

Disclaimer & leeswijzer onderzoek

Bij het bezoek van deze website met artikelen over onderzoeken en de uitkomsten hiervan verwacht je betrouwbare en actuele informatie. Ik besteed dan ook de grootst mogelijke zorg aan de betrouwbaarheid en actualiteit van de artikelen op het Kennisblog Zorg. Het doel van het Kennisblog is in de eerste plaats informeren waarbij ik als auteur vooral NIET de lezer van mijn eigen standpunt probeer te overtuigen.

Maar er kunnen altijd onjuistheden en onvolledigheden op staan.
Houd daarom - bij het interpreteren van onderzoeksresultaten - altijd rekening met de volgende aandachtspunten:

- Onderzoeken hebben vrijwel altijd wel een of meerdere beperkingen (bv. in de onderzoeksopzet, onderzoeksmethode, bias e.d.). Vaak staan deze vermeld in het discussiestuk van het desbetreffende artikel.
- Onderzoekers kunnen een conflict of interest hebben zoals bijvoorbeeld sponsoring door farmaceutische bedrijven. Ook dit staat vaak vermeld in het desbetreffende onderzoeksartikel.
- Ga nooit alleen maar af op een abstract van een onderzoeksartikel (of op een artikel wat ik heb geschreven voor het Kennisblog), maar controleer de informatie ook zelf altijd nog op kwaliteit en betrouwbaarheid in de originele bron.

Je kunt onderzoek en artikelen tot op zekere hoogte beoordelen met hulpmiddelen, bijvoorbeeld met de beoordelingscriteria voor relevantie en betrouwbaarheid van de Rijksuniversiteit Groningen.

Resultaten van een nieuwe grote systematische review van 45 meta-analyses (die meer dan 1000 observationele studies omvatten) tonen aan dat er geen overtuigend bewijs is gevonden om beweringen te ondersteunen dat #antidepressiva worden geassocieerd met nadelige gezondheidsuitkomsten. De studie is online gepubliceerd in JAMA Psychiatry. De belangrijkste take-home boodschap van de studie is dat de antidepressiva over het algemeen veilig lijken in klinische termen en er geen absolute contra-indicatie is voor het voorschrijven van deze middelen wanneer er een duidelijke klinische indicatie bestaat.

De analyse toont aan dat er geen overtuigend bewijs is voor de associatie van antidepressiva met de meest ernstige bijwerkingen. In gevallen waarin er wel enig bewijs lijkt te zijn – zoals bij autisme en suïcidaliteit – is het waarschijnlijker dat de onderliggende ziekte de factor is die interfereert.

De resultaten toonden enig suggestief bewijs voor 21 associaties tussen antidepressivumgebruik en nadelige gezondheidsresultaten, zwak bewijs voor 39 en geen bewijs voor 46 associaties. Elf associaties hadden zeer suggestief bewijs van de associatie tussen antidepressivumgebruik en een verhoogd risico op nadelige gezondheidsuitkomsten, waaronder ADHD bij kinderen.

Er is geen bewijs gevonden van gerandomiseerde klinische onderzoeken over gebruik van antidepressiva en gezondheidsuitkomsten op langere termijn en verschillende nieuwere antidepressiva konden niet worden beoordeeld vanwege de beperkte beschikbare gegevens.

Voorzichtig interpreteren van de resultaten
Hoewel de gebruikte methoden van deze beoordeling correct zijn, de presentatie van gegevens nauwkeurig en de discussie over de meta-analyses evenwichtig is, is een belangrijke beperking van meta-analyses en paraplu beoordelingen het risico van reductionisme. Het maakt niet uit hoe goed meta-analyses, systematische reviews en paraplu-reviews zijn uitgevoerd, ze kunnen niet controleren op systematische bias of confounders die aanwezig zijn in de onderliggende studies.

JAMA Psychiatry. Published online October 2, 2019. doi:10.1001/jamapsychiatry.2019.2859